---
title: "Osteoporoza wtórna czy pierwotna? Jakie są różnice?"
canonical: "https://bonevum.pl/osteoporoza-wtorna-czy-pierwotna-jakie-sa-roznice/"
type: "singular"
modified: "2025-11-17T21:09:34+00:00"
published: "2025-11-17T21:09:34+00:00"
image: "/wp-content/uploads/2025/11/bonevum-osteoporoza-wtorna-czy-pierwotna-jakie-sa-roznice-768x415.jpg"
words: 560
---

# Osteoporoza wtórna czy pierwotna? Jakie są różnice?

Osteoporoza to choroba układu kostnego, która prowadzi do zwiększonej łamliwości kości wskutek niższej gęstości kośćca i zmian w jego strukturze. Według danych opublikowanych na Polskim Portalu Osteoporozy dotyka ona globalnie 30% kobiet po 50. roku życia. Osteoporozę dzieli się na pierwotną i wtórną. Jakie są między nimi różnice? Przyczyny osteoporozy pierwotnej Osteoporoza pierwotna występuje znacznie […]

**Osteoporoza to choroba układu kostnego, która prowadzi do zwiększonej łamliwości kości wskutek niższej gęstości kośćca i zmian w jego strukturze. Według danych opublikowanych na Polskim Portalu Osteoporozy dotyka ona globalnie 30% kobiet po 50. roku życia. Osteoporozę dzieli się na pierwotną i wtórną. Jakie są między nimi różnice?**

## Przyczyny osteoporozy pierwotnej

Osteoporoza pierwotna występuje **znacznie częściej niż wtórna**. Jest charakterystyczna przede wszystkim dla kobiet, które przeszły już menopauzę lub są w okresie okołomenopauzalnym, gdy wygasa czynność jajników. Czynnikami ryzyka dominującymi w rozwoju osteoporozy pierwotnej są:

- płeć żeńska,

- rasa biała i żółta,

- niedobór estrogenów,

- zaawansowany wiek,

- predyspozycje genetyczne,

- niska masa ciała i drobna postura.

W literaturze często zwraca się uwagę, że typowa polska dieta uwzględnia zbyt niskie spożycie wapnia, co niejako predestynuje Polaków do rozwoju osteoporozy. Dobowe **zapotrzebowanie na wapń wynosi od 1000 do 1500 mg dziennie**, podczas gdy typowy jadłospis zaspokaja tę ilość jedynie w 50-60%. Łatwo jednak zauważyć, że czynniki zwiększające ryzyko osteoporozy pierwotnej mają charakter obiektywny, niezależny od stylu życia.

## Czynniki ryzyka rozwoju osteoporozy wtórnej

Obok osteoporozy pierwotnej wyróżnia się także wtórną postać choroby. Na zmniejszenie masy kostnej wpływ może wywierać cały szereg czynników, w tym upośledzone wchłanianie składników odżywczych, różne choroby oraz leki. Do **najważniejszych czynników ryzyka rozwoju osteoporozy wtórnej** zalicza się:

- przedłużone okresy unieruchomienia (np. w związku z kontuzją i rehabilitacją),

- choroby przewodu pokarmowego objawiające się upośledzeniem przyswajania wapnia, fosforu lub magnezu,

- cukrzycę typu I,

- nadczynność przytarczyc i tarczycy,

- zespół Cushinga,

- długotrwałe przyjmowanie wysokich dawek glikokortykosteroidów.

Do zmniejszenia masy kostnej przyczynia się też wiele grup leków, w tym inhibitory pompy protonowej, leki przeciwpadaczkowe, heparyna i inne antykoagulanty, wysokie dawki hormonów tarczycy lub inhibitory aromatazy.

## Jak ocenić stopień zaawansowania osteoporozy wtórnej i pierwotnej?

Niezależnie od tego, czy występuje u Ciebie osteoporoza pierwotna, czy wtórna, jej diagnostyka przebiega zawsze tak samo. Obecnie za najlepszą metodę uznaje się** badanie densytometryczne DEXA**. Wykonuje się je w szyjce kości udowej albo kręgach lędźwiowych. Zalecenia reumatologiczne wyróżniają cztery zakresy wartości, które są **określane względem T**, czyli liczby odchyleń standardowych od szczytowej masy kostnej.

1. Za stan prawidłowy uważa się BMD większe lub równe -1 SD,

1. Osteopenia, czyli zmniejszona masa kostna, występuje, kiedy wartość T jest mniejsza od -1, ale większa od -2,5 SD,

1. Osteoporoza występuje, kiedy wartość T jest mniejsza lub równa -2,5 SD,

1. O ciężkiej osteoporozie mówi się, kiedy wartość T jest mniejsza lub równa -2,5 SD i jednocześnie u pacjenta występują złamania niskoenergetyczne.

## Jak wspierać organizm w walce z osteoporozą?

Istotnym elementem leczenia osteoporozy jest **właściwa podaż wapnia oraz witaminy D**. W poniższej tabeli przedstawiono zalecane normy.

**Zalecane dawkowanie witaminy D oraz wapnia**

Witamina Dmiędzy 800 a 2000 j.m. dziennie

Wapńmiędzy 1000 a 1500 mg dziennie

Produkty lecznicze zawierające witaminę D oraz wapń dostępne bez recepty mogą być stosowane jako uzupełnienie terapii osteoporozy. Pamiętaj jednak, aby **przyjmowanie leków zawsze poprzedzić konsultacją z lekarzem**, który dobierze dawkę indywidualnie do Twoich potrzeb.

W aktywnym leczeniu osteoporozy dominują leki antyresorpcyjne, które zmniejszają demineralizację kości i aktywność osteoklastów. Na świecie stosuje się także leki kościotwórcze, dostępne w Polsce od lipca 2024 roku.

**Bibliografia:**

1. Głuszko P. i in., Osteoporoza pierwotna i wtórna. Wskazówki postępowania dla reumatologów, Reumatologia 2012, 50, 5: 370-377.

1. Nie złam się, ulotka informacyjna serwisu pacjent.gov.pl [dostęp 20.05.2025].

1. Suchowierska-Marcinowska E. i in., Wapń i witamina D w prewencji złamań osteoporotycznych, Borgis – Postępy Nauk Medycznych 2012, 3, 273-279.

1. Tkaczuk-Włach J. i in., Osteoporoza – obraz kliniczny, czynniki ryzyka i diagnostyka, Przegląd Menopauzalny 2010, 2 (9): 113-117.

## Taxonomies

## Category

[Osteoporoza](https://bonevum.pl/kategoria/osteoporoza/)