Stres a poziom wapnia. Czy stres może wpływać na osteoporozę?

Stres jest naturalną reakcją twojego organizmu na sytuacje postrzegane jako zagrożenie lub wyzwanie. W krótkim okresie mobilizuje do działania, jednak przewlekły stres może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych. Podczas stresu organizm wydziela hormony, takie jak kortyzol i adrenalina, które wpływają na różne układy ciała, w tym kostny.

Wapń to fundament zdrowych kości

Wapń to cenny minerał, dzięki któremu organizm jest w stanie utrzymać zdrowie kości i zębów. Odpowiada również za prawidłowe funkcjonowanie mięśni, układu nerwowego i proces krzepnięcia krwi.

Organizm dorosłego człowieka potrzebuje ok. 1000 mg wapnia dziennie, jednak zapotrzebowanie wzrasta u osób starszych i kobiet po menopauzie do około 1200 mg na dobę. Do głównych źródeł wapnia należy zaliczyć:

• mleko i produkty mleczne,
• ryby spożywane wraz z ośćmi,
• zielone warzywa liściaste,
• niektóre orzechy i nasiona.

Jak można przeczytać na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia, udowodnionymi czynnikami rozwoju osteoporozy są wiek, niska masa kostna i ciała, stosowanie używek, przewlekłe leczenie glikokortykosteroidami, niedobór witaminy D oraz wapnia oraz reumatoidalne zapalenie stawów. Związek stresu z osteoporozą wymaga dalszych badań.

Stres a poziom wapnia w organizmie

Dyskusje i badania na temat wpływu stresu na układ kostny trwają od lat. Przegląd „Przewlekły stres psychologiczny jako czynnik ryzyka osteoporozy” (K. Azuma i in., 2015), opublikowany w National Library of Medicine, wskazuje, że chroniczny stres psychiczny może prowadzić do utraty masy kostnej i pogorszenia jakości kości poprzez wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) oraz układ współczulny.

Przewlekły niepokój prowadzi do utrzymującego się podwyższonego poziomu kortyzolu, hormonu stresu wytwarzanego przez nadnercza. Kortyzol wpływa negatywnie na wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, utrudniając jego transport z jelit do krwi. Jednocześnie zwiększa wydalanie tego minerału przez nerki, co prowadzi do jego stopniowego ubytku z organizmu.

Przewlekły stres może też wpływać na twój styl życia np.:

• zniechęcać do aktywności fizycznej,
• ograniczać ekspozycję na słońce (co obniża poziom witaminy D),
• pogarszać jakość diety.

Wszystko to sprzyja niedoborom składników, które są niezbędne do utrzymania mocnych kości. Stres nie jest jednak udowodnionym czynnikiem rozwoju osteoporozy. Pamiętaj o tym następnym razem, gdy zdenerwujesz się z powodu spóźnienia na autobus albo niedotrzymaniem terminu projektu w pracy.

Jak chronić kości przed negatywnym wpływem stresu?

Aby zminimalizować wpływ przewlekłego stresu na zdrowie i tym samym poprawić komfort codzienności, warto, żebyś wprowadziła do swojego życia działania, które wspierają nie tylko układ kostny, ale też zdrowie psychiczne:

• spróbuj zarządzać stresem – znajdź techniki relaksacyjne, które nie będą dla ciebie nużące. Możesz wypróbować jogę, medytację czy chociażby głębokie oddechy. Takie działania pomagają obniżać poziom kortyzolu w organizmie,
• dbaj o zdrowy jadłospis – spożywanie produktów bogatych w wapń i witaminę D wzmacnia kości i przeciwdziała ich demineralizacji,
• aktywność fizyczna – regularne ćwiczenia to podstawa. Pamiętaj, że marsz czy nordic walking to też forma ruchu. Nie musisz od razu dźwigać ciężarów na siłowni. Znajdź taką aktywność, która pasuje do twojego stylu życia.
• unikaj używek – palenie papierosów i spożywanie alkoholu nigdy nie służy zdrowiu. W przypadku osteoporozy dodatkowo przyspieszają utratę masy kostnej, osłabiając efekt innych działań, które podejmujesz.

Bibliografia:

1. https://akademia.nfz.gov.pl/artykuly/osteoporoza-czego-unikac-by-uniknac-jej-skutkow/ [dostęp 03.07.2025].
2. K. Azuma, A. Yasuhiro., Chronic Psychological Stress as a Risk Factor of Osteoporosis, National Library of Medicine, 2015 (dostęp 21.05.2025)
3. Prof. Edward Czerwiński, World Congress on osteoporosis 2025 sprawozdanie, Uniwersytet Jagieloński FutureMeds, 2025 (dostęp 21.05.2025)
4. M. Jabłoński, T. Blicharski (redakcja naukowa), Osteoporoza. Współczesne podejście. W gabinecie lekarza specjalisty, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2019.